آشنایی با ترموکس و فراتر از آن

حسین نائیجی

غرق در دنیای 0 و 1

مرداد 29, 1400
9:29 ق.ظ

سلام خدمت دوستان عزیز و همراهان گرامی تیم امنیتی عقاب سایبری.
امروز با آموزش کوتاه ترموکس (Termux) در خدمت شما هستیم‌.
قبل از آشنایی با ترموکس ، سعی شده یکسری اصطلاحات و مفاهیم را برسی کنیم تا چیزی فراتر از آشنایی با ترموکس را یاد بگیریم.
پس تا آخر این آموزش کوتاه همراه ما باشید.
کار را با یک سوال آغاز میکنم ، چقدر با دنیای لینوکس ( linux ) و منبع‌باز ( open source ) آشنا هستید؟
قبل از ورود به تیتر اصلی مقاله یعنی آموزش کوتاه آشنایی با ترموکس ( Termux ) بهتر است عناوین فوق را باهم برسی کنیم تا تصویر سازی درستی از موضوع اصلی داشته باشیم.
قبل از برسی لینوکس بهتر است بدانید که درکجاها استفاده میشود تا به اهمیت آن پی ببرید.
شاید قبلا بارها و بارها کلمه لینوکس به گوشتان خورده باشد.
لینوکس در گوشی‌های هوشمند (smart phones ) ، خودروها ( cars ) و سوپرکامپیوتر‌ها ( supercomputers )، لوازم خانگی ( home appliance ) سیستم‌های خانگی ( home Desktop ) تا سرور‌های سازمانی ( enterprise servers ) وجود دارد .
پس لینوکس همه‌جا هست ، حال بهتر است این سوال را بپرسیم.

لینوکس ( Linux ) چیست؟

مثل ویندوز ( windows ) ، مک او‌اس ( mac OS ) ، آی‌اواِس ( IOS ) و حتی اَندروید ( Android ) لینوکس هم یک سیستم عامل محسوب میشود .
اما فنی ‌تر و درست تر این است که لینوکس را یک کرنل ( kernel ) یا هسته ( core ) بنامیم.
در واقع یکی از اجزای اصلی سیستم عامل لینوکس ، کرنل یا هسته لینوکس است که وظیفه‌ی آن ارتباط سخت‌افزار کامپیوتر با فرایند سیستمی در سطح نرم افزار است.
هرچند که در این مقاله نیازی به دانستن آن که دقیقا کرنل چه کاری می کند نیست چراکه یک بحث دراز و تخصصی محسوب میشود ولی فقط در حد آشنایی بیان شده تا کمی ذهنتان درگیر شود.
خب قبل تر به سطوح مختلفی که لینوکس در زندگی ما استفاده میشود اشاره کردیم تا به اهمیت و عمق کاربردی بودن آن در زندگیمان پی ببریم.
در ابتدای این آموزش حرف از منبع باز ( open source ) بودن به میان آمد اما دقیقا یعنی چه؟
اصطلاح منبع باز به چیزی اشاره دارد که اشخاص ( من و شما ) توانایی تغییر آن و انتشار مجدد آن را داشته باشیم.
تخصصی تر برسی کنیم ، وقتی صحبت از نرم‌افزاری میشود که منبع باز است یعنی کد منبع ( source code ) برنامه در دسترس عموم قرار دارد تا هرکسی به دلخواه بتواند تغییرات اساسی خود را اعمال کند و آن برنامه را برای خود شخصی سازی کند.
در برابر منبع باز ، منبع بسته ( close source ) نیز وجود دارد.
اگر بخواهم مثالی بزنم نمونه آن ویندوز است که منبع بسته محسوب میشود کسی نمیتواند به source code آن دسترسی داشته باشد.
در مقابل لینوکس منبع باز است و source code آن در دسترس عموم قرار دارد که قبل تر به آن اشاره کردیم.
حال باید یک موضوع دیگر را برسی کنیم تا با دستی پر به اصل موضوع یعنی ترموکس بپردازیم.
میخواهم open source بودن لینوکس را درک کنید.
سیستم عامل ویندوز نسخه‌های متفاوتی دارد مثل ویندوز 10 یا ویندوز 7 یا هرچه.
در مقابل ، لینوکس هم توزیع های ( distributions ) مختلفی دارد که برپایه کرنل و یا هسته‌ی لینوکس است.
به قدری توزیع های لینوکس زیاد است که نمی شود همه آن را نام برد علت آن هم این است که لینوکس منبع باز است.
هرکسی میتواند توزیع شخصی خودش را بر پایه لینوکس شخصی سازی کند .
مثالی از این توزیع‌ها میتوان به اوبونتو ( ubuntu ) اشاره کرد یا مینت ( Mint ) که بر پایه لینوکس است .
شاید تا الان ندانسته باشید که حتی اندروید هم بر پایه هسته لینوکس ساخته شده است.
برای درک بهتر آن مثالی از محیط پیرامون میزنم ، سرچشمه رود‌های متعدد یک جا است.
منشاء رود را کرنل فرض کنید و رود های متعدد را توزیع‌های مختلف آن.
در واقع تمامی رود ها از یک سرچشمه ( مثلا کرنل ) منشاء میگیرند.

سرچشمه لینوکس است و رود های متعدد همان ابونتو ، مینت و یا حتی کالی هستند.
با این مثال اگاه شده اید که وقتی میگویند یک نرم افزار برپایه لینوکس است یعنی چه.

و اما بحث اصلی ما ، ترموکس است و این مقدمه چینی صرفا برای آشنا شدن دنیایی فراتر از ترموکس بوده است.
حال میرسیم به این سوال ، ترموکس چیست؟
در واقع ترموکس یک شبیه ساز ترمینال ( terminal emulator ) اندرویدی است.
یک برنامه ایست که محیط ترمینالی ( linux environment) لینوکس را شبیه سازی میکند و این توانایی را میدهد تا دستورات و پکیج‌های لینوکسی را بر روی گوشی اندروید خود اجرا کنید.
درواقع میتوان نرم‌افزار های GNU/Linux را با استفاده از Package manager APT در ترموکس نصب کرد.
نکته‌ای مهم : انتظاری که از یک لینوکس دارید را نباید از این شبیه ساز ترمینال داشته باشید اما تا حد زیادی از نیاز هارا پاسخ میدهد.
شما میتوانید آن را در گوشی هوشمند خود داشته باشید و برای داشتن ترموکس نیازی به روت کردن تلفن همراه ندارید و این خودش مزیت محسوب میشود.
در ترموکس شما محیط گرافیکی ( GUI ) ندارید و تمامی فرایند ها به صورت دستوری یا Command-line است ، دقیقا چیزی شبیه به CMD در ویندوز.
اگر حال و حوصله ی دستورات و محیط کامندی را ندارید قطعا ترموکس برای شما حوصله سربر و عذاب آور خواهد بود.
کاربرد ترموکس :